Γιατί Studio Ghibli και Μιγιαζάκι θα δυσκολευτούν πολύ να «νικήσουν» την OpenAI στο δικαστήριο

Διαστάσεις παγκόσμιας «φρενίτιδας» έχει εκλάβει το φαινόμενο δημιουργίας ή μετατροπής εικόνων στο στυλ του Studio Ghibli, με εκατομμύρια χρήστες σε όλο τον πλανήτη να χρησιμοποιούν εδώ και λίγες μέρες το νέο εργαλείο του ChatGPT.

Την ίδια στιγμή, με αφορμή το απόλυτο αυτό παγκόσμιο trend, έχει ενταθεί η συζήτηση γύρω από τα όρια εξέλιξης της τεχνητής νοημοσύνης σε σχέση με τα πνευματικά δικαιώματα των δημιουργών.

Πολλοί είναι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι η OpenAI, η εταιρεία που διαχειρίζεται το ChatGPT, παραβιάζει την πνευματική ιδιοκτησία των καλλιτεχνών που βρίσκονται πίσω από τις anime δημιουργίες του Studio Ghibli και του ιδρυτή της και σκηνοθέτη των ταινιών κινουμένων σχεδίων, Χαγιάο Μιγιαζάκι.

Υπάρχουν καλλιτέχνες που έχουν ήδη προσφύγει στα δικαστήρια εναντίον εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, ενώ έχει κάνει την εμφάνισή του και ένα κίνημα καλλιτεχνών, σε διεθνές επίπεδο, που διεκδικεί τη θεσμική προστασία της Τέχνης και της δημιουργικής δραστηριότητας απέναντι στην ταχύτατη ανάπτυξη των εργαλείων AI.

Μάλιστα, κάποιοι υποθέτουν ότι Studio Ghibli και Χαγιάο Μιγιαζάκι θα πρέπει άμεσα να προβούν σε νομικές κινήσεις κατά της OpenAI.

Ωστόσο, σε μια τέτοια περίπτωση, οι Ιάπωνες δημιουργοί κινουμένων σχεδίων δεν θα έχουν καθόλου εύκολο δρόμο, όπως επισημαίνουν νομικοί εμπειρογνώμονες στο Business Insider.

Οι κανόνες σχετικά με τη χρήση των ταινιών της Studio Ghibli για την εκπαίδευση των μοντέλων της OpenAI καθώς και οι νόμοι περί πνευματικών δικαιωμάτων επιτρέπουν επί της αρχής στην τεχνητή νοημοσύνη να μιμείται ένα οπτικό στυλ. Εκείνο που απαγορεύεται είναι να υιοθετείς τη συγκεκριμένη δημιουργία ενός καλλιτέχνη που είναι εν ζωή.

Οι δύο νομικοί «δρόμοι»

Οι διαμάχες περί πνευματικών δικαιωμάτων που αφορούν το ChatGPT και την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη παραμένουν έντονες στα δικαστήρια.

Δεκάδες αγωγές έχουν κατατεθεί εναντίον της OpenAI και άλλων εταιρειών AI.

Τα νομικά επιχειρήματα κατά αυτών των εταιρειών συνοψίζονται σε δύο βασικά σημεία:

Το πρόβλημα με την «εισαγωγή» δεδομένων. Δηλαδή, η κατηγορία ότι η OpenAI παραβιάζει πνευματικά δικαιώματα της Studio Ghibli, εκπαιδεύοντας τα μοντέλα εκμάθησης που χρησιμοποιεί, πάνω σε ταινίες και τηλεοπτικές σειρές της εταιρείας.

Το πρόβλημα με την «εξαγωγή» δεδομένων. Δηλαδή, ότι ο κολοσσός της τεχνητής νοημοσύνης παραβιάζει τα δικαιώματα της Studio Ghibli, φτιάχνοντας έργα που μοιάζουν με τα κατοχυρωμένα προϊόντα των δημιουργών της.

Η Studio Ghibli θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι η εκτεταμένη διάδοση εικόνων σε στυλ Ghibli, ακόμα κι αν πρόκειται απλώς για χρήστες που δημιουργούν χαρακτήρες που μοιάζουν με τους δικούς της, βλάπτει την επωνυμία της.

Ή μπορεί να μη θέλει να γεμίσει το διαδίκτυο με εικόνες σε στυλ Ghibli που απεικονίζουν την τρομοκρατική επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου, τον Τζέφρι Έπσταϊν μαζί με τον Ντόναλντ Τραμπ στο Mar-a-Lago ή τη δολοφονία του Τζον Κένεντι, για να αναφέρουμε κάποια μόνο από αυτά που έχουν γίνει viral στο X.

Εκπρόσωπος της OpenAI δήλωσε στο Business Insider ότι οι πολιτικές του επιτρέπουν τη δημιουργία εικόνων σε «γενικά στυλ» ενός καλλιτεχνικού στούντιο και απαγορεύουν να αποσπάσεις τη συγκεκριμένη δημιουργία ενός καλλιτέχνη εν ζωή.

Στον αντίποδα, η Κριστέλια Γκαρθία, καθηγήτρια Δικαίου Πνευματικής Ιδιοκτησίας στο Πανεπιστήμιο Τζόρτζταουν, τόνισε ότι η διάκριση μεταξύ της αντιγραφής του έργου του Studio Ghibli και του Χαγιάο Μιγιαζάκι ή ενός εκ των δημιουργών δεν είναι δόκιμη.

Θα μπορούσε δηλαδή, κάλλιστα, ένας συγκεκριμένος ή περισσότεροι καλλιτέχνες που εργάζονται στο Studio Ghibli, όπως είπε, να υποβάλουν αξίωση πνευματικών δικαιωμάτων.

«Θεωρείται επίσης παραβίαση, αν παραβιάζεις τα δικαιώματα των ανθρώπων που δουλεύουν στο στούντιο», τόνισε η Γκαρθία.

«Οπότε δεν ξέρω. Θεωρώ ότι αυτό το επιχείρημα είναι λίγο περίπλοκο», ανέφερε.

Κενά στη νομοθεσία

Το νομικό επιχείρημα ότι η OpenAI παραβιάζει τα πνευματικά δικαιώματα επειδή χρησιμοποιεί τις δημιουργίες του Studio Ghibli για να «εκπαιδεύει» το σύστημά της, αφορά ένα ζήτημα που δεν έχει ξεκαθαριστεί νομικά.

Κι ενώ η Ιαπωνία, όπου εδρεύει το Studio Ghibli, έχει ανεκτικούς νόμους περί πνευματικών δικαιωμάτων για την εκπαίδευση LLM, η εταιρεία θα μπορούσε ακόμα να μηνύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αλλά για να πετύχει ένα τέτοιο επιχείρημα, το Studio Ghibli θα πρέπει να αποδείξει ότι τα μοντέλα του OpenAI εκπαιδεύτηκαν πραγματικά στα έργα του στούντιο, σημείωσε η Γκαρθία. Αυτό πιθανότατα θα απαιτούσε μια διαδικασία έρευνας στα αρχικά στάδια μιας αγωγής.

Ακόμα πιο δύσκολο να υποστηριχθεί θα ήταν το επιχείρημα ότι το ChatGPT παραβιάζει τα δικαιώματα του Studio Ghibli, δημιουργώντας anime εικόνες βασισμένες στις δημιουργίες του, σύμφωνα με την Κρίστα Λέιζερ, καθηγήτρια Δικαίου Πνευματικής Ιδιοκτησίας στο Cleveland State University.

Γενικά, ενώ τα μεμονωμένα έργα, όπως οι συγκεκριμένες ταινίες ή σκηνές ή χαρακτήρες του Studio Ghibli, προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα, το καλλιτεχνικό στυλ δεν προστατεύεται.

«Αν απλά προσπαθήσεις να κάνεις αναπαραγωή στο στυλ της δημιουργικής δουλειάς κάποιου άλλου, γενικά δεν παραβιάζει τα πνευματικά του δικαιώματα», είπε η Laser.

Όπως τονίζουν άλλοι, τα anime είναι η «γλώσσα» πάνω στην οποία φτιάχνονται γενικά οι εικόνες τεχνητής νοημοσύνης. «Βλέπετε τη χαρακτηριστική οπτική γλώσσα των anime - καθαρές γραμμές, ζωηρές εκφράσεις, στυλιζαρισμένες φόρμες, μεγάλα μάτια κ.λπ. σε όλες τις δημιουργημένες εικόνες AI», σημείωσε ο Μάθιου Σαγκ, καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Έμορι στις ΗΠΑ.